Το Κάστρο των Ιωαννίνων

8η Εφορεια Βυζαντινων Αρχαιοτητων
Εκτύπωση


     Το κάστρο των Ιωαννίνων είναι κτισµένο σε µικρή kastro3βραχώδη χερσόνησο στη δυτική όχθη της λίµνης. Από την οχύρωση, όπως αυτή εξελίχθηκε µετά τις ριζικές ενδεχοµένως εργασίες του 13ου αιώνα, αλλά και τις προσθήκες ή βελτιώσεις του 14ου αιώνα, διατηρείται σήµερα ένα µεγάλο µέρος, λιγότερο ή περισσότερο αναγνωρίσιµο, στο σηµερινό κάστρο. Ένα µεγάλο µέρος των βυζαντινών τειχών διατηρείται κατά µήκος της οδού Ιουστινιανού, ενώ αρκετά τµήµατά του σώζονται επίσης σε άλλα σηµεία του κάστρου. Στην νοτιοανατολική ακρόπολη, που είναιThumbnail image περισσότερο γνωστή ως Ιτς Καλέ, πολύ κοντά στο χώρο που υψώνεται σήµερα το Φετιχιέ τζαµί, ήταν πιθανότατα κτισµένος ο ναός του Αρχαγγέλλου Μιχαήλ, ο οποίος σύµφωνα µε αρκετούς ερευνητές υπήρξε ο µητροπολιτικός ναός της πόλης. 

Η σημερινή επιβλητική οχύρωση του κάστρου έχει, στο μεγαλύτερο μέρος της, κτιστεί από τον Αλή-πασά, το 1815, ενσωματώνοντας μεγάλα τμήματα του υστεροβυζαντινού τείχους. Τα δύο φυσικά οχυρά υψώματα αποτέλεσαν ήδη από τη βυζαντινή περίοδο τις δύο ακροπόλεις του κάστρου, οι οποίες περιτειχίστηκαν νωρίς, η ΝΑ Ακρόπολη (Ιτς Καλέ) και η ΒΑ Ακρόπολη (Ασλάν πασά).

 

 

 

kastro1

 Βορειοανατολική Ακρόπολη (Ασλάν Πασά)

     Ο περίβολος της βορειοανατολικής ακρόπολης είναι κτισμένος στη θέση της αρχικής βυζαντινής οχύρωσης. Στο εσωτερικό συναντούμε αρκετά κτήρια της Τουρκοκρατίας, όπως το Τζαμί του Ασλάν-πασά, στο οποίο στεγάζεται σήμερα το Δημοτικό Μουσείο.

 

 

 

Τζαμί Ασλάν-πασά

     Ιδρύθηκε από τον Ασλάν-πασά, το 1618. Αποτελείται από ένα μιναρέ, έναν τετράγωνο τρουλλαίο χώρο, ένα προστώο στη δυτική πλευρά και μία στοά στη βόρεια, στη δυτική και στη νότια πλευρά. Το εσωτερικό κοσμείται με γλυπτό και γραπτό ανεικονικό διάκοσμο. Διάσπαρτος με τάφους είναι ο χώρος γύρω από το τζαμί, μεταξύ των οποίων και ένας οκτάπλευρος θολοσκέπαστος τουρμπές. Έξω από τη ΒΑ ακρόπολη σώζονται τρία δημόσιου χαρακτήρα κτίσματα της Τουρκοκρατίας: η βιβλιοθήκη, το χαμάμ και το Σουφαρί-σεράι.

 


Νοτιοανατολική Ακρόπολη (Ιτς-Καλέ)


its kale

     Στο εσωτερικό του κάστρου των Ιωαννίνων, που είναι χτισμένο στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης, επάνω στη μικρή βραχώδη χερσόνησο που εισχωρεί στη λίμνη Παμβώτιδα, υπάρχουν δύο φυσικά υψώματα που διαμορφώθηκαν ήδη από τη βυζαντινή εποχή ως ακροπόλεις. Η νοτιανατολική ακρόπολη είναι γνωστή ως Ιτς Καλέ (=εσωτερική ακρόπολη), η σημερινή μορφή της οποίας χρονολογείται στην ύστερη οθωμανική εποχή. 

Όπως αποκάλυψαν πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες, η οικοδομική δραστηριότητα στο κάστρο ξεκινά από την ελληνιστική περίοδο, ενώ, σύμφωνα με πηγές, κατά τους βυζαντινούς χρόνους χτίστηκαν εδώ ο μητροπολιτικός ναός των Ταξιαρχών (περίπου στη θέση του Φετιχιέ τζαμιού), ο ναός του Παντοκράτορα και κατοικίες Γιαννιωτών αρχόντων. Στο χώρο αυτό τοποθετείται η μεσοβυζαντινή οχύρωση της πόλης των Ιωαννίνων, τμήμα της οποίας αναγνωρίζεται στον κυκλικό πύργο του Βοημούνδου (11ος αι.). (8)

Όλα τα λείψανα των βυζαντινών κτισμάτων καταστράφηκαν ολοκληρωτικά από τον Αλή πασά για την εκτέλεση του οικοδομικού του προγράμματος στα τέλη του 18ου αιώνα. Με επιχωματώσεις αύξησε το εμβαδόν της ακρόπολης τουλάχιστον έξι φορές και ανέγειρε μεγαλοπρεπές Σεράι, από το οποίο διατηρούνται σήμερα μόνο λείψανα της βόρειας πτέρυγάς του. (9). Το Σεράι καταστράφηκε ολοσχερώς το 1870 από πυρκαγιά. Στη θέση του αναγέρθηκε αρχικά Στρατιωτικό Νοσοκομείο και το 1958 το βασιλικό Περίπτερο από τον ελληνικό στρατό. Σε αυτό στεγάζεται το Βυζαντινό Μουσείο που εγκαινιάστηκε το 1995. (1).

Στις αίθουσες του Μουσείου εκτίθενται ευρήματα ανασκαφών (γλυπτά, νομίσματα, κεραμική), αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, εικόνες και κειμήλια από όλη την Ήπειρο, που χρονολογικά καλύπτουν τη βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεότερη περίοδο, από τον 4ο έως το 19ο αιώνα.

Στο ανατολικότερο και ψηλότερο σημείο του Ιτς Καλέ δεσπόζει το Φετιχιέ τζαμί (2), που κατασκευάστηκε γύρω στο 1795 από τον Αλή πασά ως ναός του Σεραγιού. Η κόγχη προσευχής (μιχράμπ) και ο θόλος του κτιρίου φέρουν αξιόλογο ζωγραφικό και ανάγλυφο διάκοσμο. Βορειοδυτικά του τζαμιού βρίσκεται το μνημείο που φιλοξενεί τους κτιστούς τάφους του Αλή πασά και μιας εκ των συζύγων του (3). Το υπάρχον σιδερένιο κιγκλίδωμα αποτελεί απομίμηση του αυθεντικού σφυρήλατου κιγκλιδώματος που σωζόταν έως περίπου το 1940. Ένα μικρό κτίριο βόρεια του Φετιχιέ τζαμιού έχει ταυτιστεί με πυριτιδαποθήκη (4). Σήμερα πραγματοποιούνται σε αυτό τα εκπαιδευτικά προγράμματα της 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Το λεγόμενο «θησαυροφυλάκιο», πιθανόν τμήμα του Σεραγιού, είναι ένα κτίριο με καλοδουλεμένη, σχεδόν ισόδομη τοιχοποιία (7). Ένα τμήμα του διαμορφώθηκε τον 20ο αιώνα σε ναό των Αγ. Αναργύρων, ενώ το υπόλοιπο στεγάζει τη συλλογή αργυροχοΐας του Βυζαντινού Μουσείου, μίας τέχνης με μεγάλη ανάπτυξη στα Ιωάννινα, κυρίως κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο. Βορειοδυτικά του «θησαυροφυλακίου» βρίσκεται ένα μεγάλων διαστάσεων κτίριο, το οποίο και διαθέτει χώρο διεξαγωγής πολλαπλών εκδηλώσεων (6). Τα μαγειρεία, ένα θολοσκέπαστο οικοδόμημα με καμινάδες, οικοδομήθηκαν στο α’ μισό του 19ου αιώνα και σήμερα λειτουργούν ως αναψυκτήριο του αρχαιολογικού χώρου. (5)

 (Δείτε το Ιτς Καλέ από ψηλά)

 

SouthEast Citabel (Its Kale) Kastro Of Ioannina

 

     Within the fortress of Ioannina, situated at the southeast part of the city on a small rocky peninsula extending out into Lake Pamvotis two natural heights had already been created in the0 Byzantine period to serve as acropolises. The southeast one is known as Its Kale (the inner acropolis), whose modern-day form dates to the Late Ottoman period.

Recent archaeological investigation has revealed that building activity in the fortress began in the Hellenistic period, while according to written sources during the Byzantine period the metropolitan church of the Taxiarchs (near the site of the Fethiye Mosque), the church of the Pantokrator, and residences for Ioannina’s ruling class were built here. The Middle Byzantine fortifications of Ioannina, part of which may be discerned in the circular Bohemond Tower (11th c.) were also here.

In the late 18th century, Ali Pasha accomplished a number of extensive and systematic restoration works of its walls. He followed the laying out of the already existing byzantine fortification, maintaining of the older part only those that were in good condition. Additional fill increased the total area of the acropolis by at least a factor of six, and he built an imposing Seraglio (Palace), of which only some remains of its north wing remain preserved today. The Seraglio was totally destroyed in an 1870 fire. In its place the Military Hospital was initially built, followed in 1958 by the Royal Pavilion, built by the Greek Army. This building houses the Byzantine Museum, which was inaugurated in 1995. The Museum’s galleries exhibit excavation finds (sculpture, coins, pottery), detached frescoes, icons and relics from all over Epirus. Exhibits date to the Byzantine, Post-Byzantine, and Modern periods and date from the 4th to the 19th century.

The Fethiye Mosque dominates the easternmost, highest points of Its Kale. It was built in about 1795 by Ali Pasha as the mosque for the Seraglio. The prayer niche (mihrab) and dome of the building carried noteworthy painted and relief decoration. Northwest of the mosque is the monument housing the built tombs of Ali Pasha and one of his wives. The existing ironwork railing is an imitation of the original wrought-iron railing, which was preserved until about 1940.

A small building north of the Fethiye Mosque has been identified as a powder magazine. Today the 8th Ephorate of Byzantine Antiquitieq conducts educational programs in the building. The so-called “treasury”, probably part of the Seraglio, is a building with carefully-finished, nearly isodomic masonry. One part of it was turned into the church of the Agii Anargyri in the 20th century, while the rest of the building hosts the Byzantine Museum’s collection of silver-work, an especially well-developed art in Ioannina, particularly in the Post-Byzantine period. Northwest of the “treasury” is a large building which now houses multi-purpose auditorium.

The cook-house, a domed structure with chimneys, was built in the first half of the 19th century. Today it operates as a café and snack-bar for the archaeological site.

 

na akrop topogr big   aerophoto small